Polecamy

Polcon 2008

Ogólnopolskie Spotkania Fanów Fantastyki

Anastazja cz. 2

...czy misja się powiedzie?

Anastazja

...po co wiedźmin przybył do Rembertowa?

Poszukiwany, poszukiwana

kto się pokusi na pisanie do Proroka?

Fantazja horrorem: J. Carroll, "Kraina Chichów"

Co może fantazja? Być horrorem?

Języki tolkienowskie 2, Noldolambion Anvuin!

W tej części kursu, którą właśnie czytacie, poddam szczegółowej analizie pierwszą część tolkienowskiego utworu "Namarie", co znaczy "Żegnaj", zwanego również Altariello Nainie Lóriendesse, tj. "Lament Galadrieli z Lórien". Możemy go znaleźć we Władcy Pierścieni, w rozdziale "Pożegnanie z Lórien". Najpierw postaram się go przetłumaczyć w wersji poetyckiej, wierszowanej i niedokładnej, potem zaś dogłębnie, słowo po słowie, wraz z wyjaśnieniem, dlaczego dany wyraz przyjął taką formę.

Ai! laurie lantar lassi surinen,
yeni unotime ve ramar aldaron!
Yeni ve linte yuldar avanier
mi oromardi lisse-miruvoreva
Andune pella, Vardo tellumar
nu luini yassen tintilar i eleni
ómaryo airetari-lirinen.
Si man i yulma nin enquantuva?

Ach, spadających, złotych liści powiew,
wieki niezliczone niby skrzydła drzew
wieki - niby prędkie łyki słodkich miodów
z wysokich komnat, tam z Zachodu,
spod nieboskłonów Vardy - lecą.
Tam, na Zachodzie, gwiazdy migocą
witając śpiewającą świętą władczynię.
Któż teraz kielich mi napełni



'Ai' - 'Ach!'
'laurie' - 'niczym złoto'. Jest to liczba mnoga od przymiotnika 'laurea'. Dla liczby pojedynczej mogłoby to wyglądać np. tak: 'laurea calad' - 'niczym złote światło'.
'lantar' - 'spadają'. Słowo to pochodzi od czasownika 'lanta' - 'spadać', którego liczba pojedyncza wygląda tak samo jak bezokolicznik. Liczbę wyrazów queneyskich zmieniamy ( w większości sytuacji) poprzez dodanie na końcu litery 'r', pod warunkiem, że wyraz podstawowy kończy się na samogłoskę.
'lassi' - 'liście'. Jest to liczba mnoga od rzeczownika 'lasse', który w języku quenya oznacza 'liść'. Gdy słowo kończy się na samogłoskę 'e', tworzymy jego l.mn. poprzez zamianę ostatniej litery na 'i'.
'surinen' - 'z wiatrem'. Zlepek ten możemy wywieść ze słów 'suri' - 'wiatr' oraz 'nen' - 'dzięki, z'.
'yeni' - 'lata'. Tolkien, w jego analizie 'Namarie', tłumaczył to słowo jako 'długie lata'. Tak naprawdę, 'yen' oznacza okres 144 lat, zwany również 'wiekiem Elfów'. Skoro w momencie wyśpiewywania tych słów, Galadriela była już w Śródziemiu około 7000 lat, wydaje mi się oczywiste mówienie o 'niezliczonych wiekach', dlatego tak właśnie tłumaczę tę formę.
'unotime' - 'niezliczone'. Wyraz ten składa się z trzech części. Pierwsza to 'u'. Przedrostek ten oznacza przeczenie 'nie'. Następna partia tego słowa to 'not' - czasownik 'liczyć'. 'Ime' to końcówka przymiotnika dla liczby mnogiej. Dla l.p. taka końcówka to 'ima'.
've' - 'niby, niczym'.
'ramar' - 'skrzydła'. Liczba mnoga od słowa 'rama' - 'skrzydło'.
'aldaron' - 'drzew'. Złożenie to powstało od słowa 'alda' - 'drzewo', a dokładniej dopełniacza jego liczby mnogiej. W dopełniaczu queneyskiej liczby mnogiej dodajemy końcówkę 'on'. Przykład: 'Quenta Silmarillion' - 'Historia Silmarili'.
'linte' - 'prędkie' (łyki).
'yuldar' - 'łyki'. Jest to liczba mnoga od słowa 'łyk' - 'yulda'.
'avanier' - 'przeminęły'. To odpowiednik angielskich czasów typu 'perfect'. W queneyskich czasach dokonanych, na początku wyrazu stawiamy tę samogłoskę, która jest jednocześnie pierwszą samogłoską rdzenia czasownikowego, czyli w tym wypadku 'a' ('van' - 'przemijać'). Po rdzeniu podstawowym dodajemy człon 'ie'. Litera 'r' oznacza tutaj liczb mnogą.
'mi' - 'z'.
'oromardi' - 'wysokie komnaty/hale'. Wyraz powstały ze słów 'oro-' - 'wysoki' i liczby mnogiej słowa 'komnata' - 'marde(mardi)'.
'lisse-miruvóreva' - 'słodkich miodów'. 'Lisse' to 'słodki'. Miruvóre to prawdopodobnie rodzaj miodu pitnego. Wspomina i (raczy nim) Drużynę Pierścienia Gandalf. Zakończenie 'va' wystepuje tu jako dopełniacz.
'Andune' - 'zachód (słońca)'. Tu użyty w poetyckim znaczeniu, jako nazwa Nieśmiertelnego Kraju leżącego na najdalszym zachodzie - Amanu.
'pella' - 'poza'.
'Vardo' - 'Vardy'. Varda to imię bogini, królowej, odpowiedzialnej m.in. za powstanie gwiazd.
'tellumar' -'nieboskłony' . Liczba mnoga jest tu zapewne tylko przenośnią.
'nu' - 'pod'.
'luini' - 'błękitne'. L.p. to 'luin' - 'błękitny'.
'yassen' - 'gdzie' (w znaczeniu 'tam' ).
'tintilar' - 'migocą'. L. mn. słowa 'tintila' - 'drży'.
'i' - zaimek określony (ang. 'the').
'eleni' - 'gwiazdy'. 'Eleni' to liczba mnoga od słowa 'elen, el' - 'gwiazda'.
'ómaryo' - 'jej głosu'. 'Óma' - 'głos'. 'Rya' - jej. Końcówka 'o' powstaje, gdyż widzimy tu dopełniacz.
'airetari-lirinen' - 'dźwięk świętej królowej '. 'Aire Tári', to przydomek Vardy, znaczy on tyle, co 'Święta Królowa'. 'Lirinen' - 'głosu' - od słów 'lire' - głos', 'nen' -'z'.
'si' - 'teraz'
'man(?)' - 'kto(?)'
'yulma' - 'kielich, puchar'.
'nin' - 'mój'
'enquantuva' - 'napełni'. Dosłownie 'ponownie napełni', gdyż 'en' oznaca podwojenie wykonania jakiejś czynności, podobnie jak ang. 're'. 'Quanta' to bezokolicznik, znaczący - 'napełniać'. 'Uva' w quenyi, to dodatek stosowany jako podkreślenie czasu przyszłego.

Ps. [Żadne ze słów nie zawiera długich samogłosek.] Analiza ta może, w pewnych miejscach, zawierać błędy - nie jestem ekspertem od tolklangów - ale z pewnością podstawy są wyjaśnione poprawnie, gdyż pisałem trochę na podstawie RGEO.

Łukasz "Thoronnil Pennas na-Ngoelaidh" Zarzycki

Łukasz
24.01.2005, 08:27

Myślodsiewnia

Pseudonim
Twoja myśl

talea

No a może ktoś słyszał o czymś takim jak język droviego ?? jak słyszał to niech mi napisze co to znaczy "Usstan xuat talinth nindol orn xund"

18.10.2005, 20:55
TT

Może ci i damy 'pierdoły' wybaczą, ale ja na pewno nie!

9.04.2005, 16:12
v-vana

Co to jest Rgeo??

4.03.2005, 17:33
Tikula

O gustach się nie dyskutuje. Jak się Valaraukarowi podoba, to niech się podoba, jak innym nie - to też nie koniec świata :P.

29.01.2005, 18:13
A.K.

Wybacz ale miałam przyjemność (szczerze to wątpliwą) słuchania koncertu harytatywnego na którym odśpiewala pare piosenek rok temu.. a może dwa? Szczerze mówiąc byłam zawiedziona. !!! Nie twierdze ,że nie ma Enyi'a głosu tylko czepiam się stylu.

26.01.2005, 14:54
Valaraukar

Nie potrzebuję wiedzieć, czy ma kondycję, czy się stresuje ani żadnych takich - wybaczcie mi, obecne tu damy - pierdół.

26.01.2005, 08:19
Tikula

Ciekawy artykuł... Ale z języków to jestem słaba :P . W każdym razie, wolę jak ktoś tłumaczy za mnie. Dzięki, Łukasz!

25.01.2005, 18:13
TT

Oczywiście, żeby słuchać muzyki puszczasz płytkę, a żeby zobaczyć np. ten nieszczęsny styl, czy też jak dany artysta się zachowuje, czy się nie denerwuje, czy ma kondycję itp. idziesz na/oglądasz koncercik ;).

25.01.2005, 15:25
Roxy

sadkjashdjskhjhkajhsfsd

25.01.2005, 14:31
Valaraukar

Tak, Testuniu, z płyt, a na żywo to ja ją wystarczająco widzę na nagranym wywiadzie, jak opowiada o swoim życiu. Na żywo to se możesz Madonnę puścić żeby ci biegała po telewizorku. A koncerty to jedna wielka komercja, najmniej w tym muzyki.

25.01.2005, 14:17